1. Start
  2. Aktualności
  3. Wystawa: Demonstracja postępu – sztuka architektury w Sosnowcu w latach 1945-2017

Wystawa: Demonstracja postępu – sztuka architektury w Sosnowcu w latach 1945-2017

02 - 27 października 2017 wstęp wolny Muza

O wystawie

„Demonstracja postępu – sztuka architektury w Sosnowcu w latach 1945-2017” to pierwsza wystawa Galerii Extravagance w Sosnowieckim Centrum Sztuki – Zamek Sielecki poświęcona architekturze. Jej celem jest przypomnienie, iż architektura jest dziedziną sztuki. Ma do dyspozycji takie narzędzia jak koncepcja, kompozycja, proporcje, działanie światłocieniem, kolorystyka.  Już Witruwiusz w swym dziele „De architekturae” jako jeden z kryteriów dobrze zaprojektowanego i wzniesionego budynku wymienił piękno. Na równi z nim stawia jednak trwałość i celowość (użyteczność), które stanowią o specyfice tej formy wypowiedzi[1]. Architekt bowiem musi łączyć wizję artysty z umiejętnościami inżyniera. Staraliśmy się ukazać ten aspekt poprzez zestawienia planów architektonicznych oraz brył już wybudowanych obiektów, zbliżenia detali konstrukcyjnych, ujęcia z lotu ptaka, ukazujące budynek w kontekście jego otoczenia.

Na przestrzeni wieków namysł nad sztuką skutkował ogromnym rozwojem myśli teoretycznej, także w dziedzinie architektury. Najintensywniej od czasów renesansu – od pism Leona Battisty Albertiego,  poprzez Jacopa Barozzi da Vignolę i Andrea Palladia sami architekci a jednocześnie teoretycy architektury starali się określić szczególne środki wyrazu, przysługujące architekturze, ich siłę oddziaływania na odbiorcę, wpływ warunków kulturowych na recepcję dzieł architektonicznych. Proponowane definicje nigdy jednak nie były ostateczne: przychodzące pokolenia stawiały akcent na inne wartości, zmieniały ustalone zasady. O ile jednak przemiany stylowe i przemiany doktryn artystycznych w poprzednich wiekach następowały wolno tak, że możemy mówić o charakterze architektury poszczególnych stuleci, o tyle na przestrzeni wieku XX mamy do czynienia z ogromnym przyspieszeniem tego procesu. Różne formy modernizmu i postmodernizmu chronologicznie nakładały się na siebie, rodziły się nowe tworząc pod koniec wieku mozaikę bardzo wielu prądów, przeciwstawnych tendencji i pluralistycznych postaw, przejawiających się w twórczości współczesnych architektów.

Architektura jest sztuką. Lecz również, jak pisze Jan Knothe: "…architektura to ramy przestrzenne procesów społecznych… możemy postawić znak równości pomiędzy etapem rozwoju architektury i etapem rozwoju społecznego. Istnieje pomiędzy nim ścisła zależność"[2]. Związek ten widać wyraźnie  na przykładzie architektury, która powstawała w Sosnowcu po drugiej wojnie światowej. Był to bowiem okres dużych przemian społecznych i niezwykle dynamicznego rozwoju miasta[3].  Stąd mój wybór tematu wystawy.

Jest on również wyrazem pamięci wobec Sosnowca, który w tym roku obchodzi 115 rocznicę nadania mu praw miejskich oraz szacunku wobec jego mieszkańców, którzy wykazują żywe zainteresowanie historią swojego miasta, jego kulturą materialną i niematerialną. Stąd wykorzystanie na eskpozycji wielu archiwalnych pocztówek i zdjęć, aby ukazać zwiedzającym nie tylko aktualny, ale również dawny stan opisywanych budynków.

Cezura czasowa – od 1945 roku do dzisiaj – pozwoliła szerzej zająć się tym okresem, który na wystawach oraz w tekstach na temat architektury Sosnowca był prezentowany najrzadziej.  Należy podkreślić niezwykły wkład w powstanie tej wystawy Pana dr. inż. arch. Ryszarda Nakoniecznego,  który badając architekturę powojenną w Sosnowcu stał się specjalistą w tej dziedzinie[4].

Studenci I i IV roku Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach pod kierunkiem dr. inż. arch. Ryszarda Nakoniecznego projektowali nowoczesne pocztówki, inspirowane powojennymi obiektami architektonicznymi z Sosnowca. Dzięki uprzejmości Pana Dziekana Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej dr. hab. inż. arch. Klaudiusza Frossa mogliśmy zaprezentować je na wystawie, co niewątpliwie wzbogaciło ją o dodatkowe walory edukacyjne i artystyczne.

Wystawa jest dopracowana także pod względem estetycznym. Osiągnięto to poprzez odtworzenie oryginalnego liternictwa i zastosowaniu nowoczesnego design, za co dziękuję pracownikom SCS-ZS. Ciekawa aranżacja w przestrzeniach Galerii w Sali Widowiskowo-Koncertowej to z kolei zasługa pracowników Miejskiego Klubu im. Jana Kiepury. Jesteśmy wdzięczni również wszystkim autorom zdjęć, bez których życzliwości i zaangażowania nie moglibyśmy przedstawić Państwu tak wszechstronnie sosnowieckich dzieł sztuki architektonicznej.

 

Małgorzata Malinowska-Klimek

Tekst pochodzi z katalogu „Demonstracja postępu. Sztuka architektury w Sosnowcu w latach 1945-2017”, wyd. SCS-ZS, Sosnowiec 2017.


[1] Witruwiusz, O architekturze ksiąg dziesięć, tłum. K. Kumaniecki, Warszawa 1999, s.69. Autor w oryginale wymienia: firmitas, utilitas i venustas.  
[2]J. Knothe, Sztuka budowania, Warszawa 1968, s. 18 i 22.
[3] R. Krzysztofik, Kształtowanie się układu osadniczego Sosnowca, [w:] Sosnowiec. Obraz miasta i jego dzieje, red. A. Barciak, A. T. Jankowski, t. I, Sosnowiec 2016, s. 148 – 162.

[4] R. Nakonieczny, Architektura Sosnowca w latach 1945 – 2015. Wybrane zagadnienia 70-letniej tradycji, [w:] Sosnowiec. Obraz miasta i jego dzieje, red. A. Barciak, A. T. Jankowski, t. II, Sosnowiec 2016, s. 385 – 419.


02 - 27.10.2017

Galeria MUZA

ul. Warszawska 2, Sosnowiec


Wstęp wolny


Zapraszamy